ميرزا محمد حيدر دوغلات
696
تاريخ رشيدى ( فارسي )
خواهد بود . اين مقاله ، ده سال آخر زندگانى ميرزا حيدر را در بر مىگيرد و لذا بدون ترديد بهترين روايت موجود از مرحلهاى است كه طى آن شناخت كمترى از تاريخ هند در دست است . « مشرف گشتن نازك شاه كرت ثانى به شاهى كشمير » « 1 » « بعد از پدر ، پسرش نازك بر مسند شاهى نشست . [ گفتيم كه پدرش ابراهيم شاه بود . در اينجا نيز همان ابهام ديده مىشود . ] اما هنوز شش ماهى نگذشته بود كه ميرزا حيدر ترك استيلا يافته متصرف گشت و در ايام حكومت ميرزا حيدر ، خطبه و سكه به نام نامى جنت آشيانى ، نصير الدين محمد همايون پادشاه بود . [ سكههايى كه به نام همايون در كشمير ضرب شده بىنهايت كمياب است . طرح اين سكهها دقيقا همان طرح سكههاى پادشاهان سابق است . تنها در حروف نوشتهها اندكى اختلاف مشهود است . در سمت راست يكى از سكهها ، حرف ح ديده مىشود كه به زعم من حرف اول حيدر مىباشد . تواريخ سكهها با دورهاى كه ميرزا حيدر به نام اربابش در كشمير سلطنت مىكرده ، مطابقت دارد . اما در تمام اين ده سال فلاكت بار همايون پناهندهاى بود در سند و ايران و افغانستان ، و از دعاگويى طرفدارانش در كشمير و از سكههايى كه به نام وى در آنجا رايج بود ، سودى عايد وى نمىشد . ] » « در سنه ثمان و اربعين و تسعمايه ، « 2 » به وقتى كه جنت آشيانى ، نصير الدين محمد « 3 » همايون پادشاه از شيرخان افغان سور شكست يافته به لاهور آمده بود ، ملك ابدال ماكرى و زنگىچك و بعضى اعيان مملكت كشمير ، « 4 » عريضهاى مبنى بر ترغيب گرفتن
--> ( 1 ) . اين ضميمه را عينا از روى تاريخ فرشته استنساخ نموده و با ترجمه انگليسى مطابقت دادهام . عبارات داخل قلاب ، توضيحاتى است كه در مقاله مندرج در مجله انجمن آسيايى بنگال ، در ترجمه تاريخ فرشته آمده است . ( م ) ( 2 ) . بايد 947 بوده باشد . ( مص ) ( 3 ) . در متن انگليسى ، همه جا فقط همايون آورده و عبارت « جنت آشيانى ، نصير الدين محمد » را حذف كرده است . ( م ) ( 4 ) . در ترجمه انگليسى به جاى « بعضى از اعيان مملكت كشمير » ، « و شاكيان ديگر » آورده است . ( م ) .